Lễ hội vía bà Chúa Xứ Núi Sam: Lịch trình, kinh nghiệm dự lễ

Giữa bao lễ hội mang đậm màu sắc văn hóa dân gian Việt Nam, Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam luôn là một điểm nhấn đặc biệt. Không chỉ nổi bật với những nghi thức tâm linh thiêng liêng, lễ hội còn là dịp để người dân thể hiện lòng thành kính và mong cầu bình an, tài lộc cho gia đình.

1. Giới thiệu tổng quan về Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam

Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam là một trong những lễ hội tâm linh lớn nhất tại An Giang thường thu hút hàng triệu lượt du khách hành hương mỗi năm. Lễ diễn ra tại Miếu Bà Chúa Xứ, tọa lạc dưới chân Núi Sam thuộc phường Núi Sam, thành phố Châu Đốc, tỉnh An Giang.

Lễ hội truyền thống thường diễn ra từ ngày 22 đến 27 tháng 4 âm lịch vào khoảng từ ngày 19 đến 24 tháng 5 dương lịch. Đây là thời điểm cao điểm của mùa lễ với nhiều nghi thức truyền thống và hoạt động văn hóa đặc sắc.

Lễ Vía Bà Chúa Xứ Núi Sam không chỉ là dịp để người dân An Giang bày tỏ lòng thành kính, cầu mong bình an và tài lộc, mà còn là biểu tượng văn hóa đặc trưng của vùng Tây Nam Bộ. Với những giá trị lịch sử và tâm linh sâu sắc, lễ hội đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia vào năm 2001.

Đặc biệt, vào năm 2025, lễ hội đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản Văn hóa Phi vật thể đại diện của nhân loại. Điều này khẳng định tầm vóc và ý nghĩa quan trọng của lễ hội trong đời sống văn hóa Việt Nam.

2. Nguồn gốc và sự tích về Bà Chúa Xứ Núi Sam

Sự tích Bà Chúa Xứ gắn liền với một pho tượng đá cổ được phát hiện trên đỉnh núi Sam. Khi quân Xiêm xâm lược vùng Châu Đốc vào khoảng những năm 1820, chúng cố gắng mang tượng Bà về nước.

Tuy nhiên, tượng trở nên nặng trĩu, không thể di chuyển và một tên giặc khi xúc phạm tượng đã bị trừng phạt tức thì. Sau đó, dân làng được Bà báo mộng rằng chỉ có chín cô gái đồng trinh mới có thể đưa tượng xuống núi. Quả nhiên, khi chín cô gái cùng khiêng, tượng trở nên nhẹ nhàng và được an vị dưới chân núi, nơi hiện nay là Miếu Bà Chúa Xứ.

Nguồn gốc Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam bắt nguồn từ lòng biết ơn và tín ngưỡng dân gian của người dân đối với Bà Chúa Xứ. Người được tin là đã hiển linh bảo vệ dân làng khỏi giặc ngoại xâm và mang lại mưa thuận gió hòa.

Gắn liền với sự hình thành miếu thờ Bà là vai trò quan trọng của Thoại Ngọc Hầu, tên thật là Nguyễn Văn Thoại. Ông là một danh tướng triều Nguyễn không chỉ có công khai phá, mở mang vùng đất An Giang mà chính ông là người đã cho lập Miếu Bà dưới chân núi Sam. Điều này như một cách thể hiện sự thành kính và tri ân đối với vị nữ thần linh thiêng trong lòng người dân vùng sông nước.

3. Lịch trình chi tiết các nghi thức của lễ hội

Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam là một trong những lễ hội tâm linh lớn nhất tại An Giang. Lễ hội bao gồm nhiều nghi thức truyền thống và hoạt động văn hóa đặc sắc, thu hút hàng triệu lượt du khách hành hương mỗi năm.

3.1 Lễ Phục hiện tượng Bà (Lễ Khai hội)

Lễ được diễn ra vào chiều ngày 23 tháng 4 âm lịch, lễ khai hội chính thức diễn ra với nghi thức phục hiện việc rước kiệu tượng Bà từ đỉnh Núi Sam về miếu. Nghi lễ này mở đầu cho chuỗi hoạt động lễ hội, tái hiện lại truyền thuyết linh thiêng được lưu truyền trong dân gian.

3.2 Lễ Tắm Bà

Lễ Tắm Bà được diễn ra vào rạng sáng ngày 24 tháng 4 âm lịch. Tượng Bà được tắm rửa bằng nước nấu từ các loại hoa thơm. Đây là nghi thức trang trọng nhất, thể hiện sự tôn kính và lòng thành của người dân. Chỉ những người phụ trách trong Ban quản lý Miếu mới được tham gia thực hiện.

3.3 Lễ Thỉnh Sắc Thoại Ngọc Hầu và Lễ Túc Yết

Chiều cùng ngày 24 tháng 4 âm lịch, bài vị Thoại Ngọc Hầu và các vị tiền hiền được rước về Miếu Bà. Sau đó là lễ Túc Yết – lễ cúng chính với đầy đủ nghi thức cổ truyền, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

3.4 Lễ Chánh Tế

Lễ Chánh Tế được diễn ra vào rạng sáng ngày 25 tháng 4 âm lịch được cử hành trang trọng để cầu an, cầu phúc và mong cho quốc thái dân an. Đây là nghi thức tâm linh có ý nghĩa quan trọng nhất trong toàn lễ hội.

3.5 Lễ Hồi Sắc

Vào chiều ngày 25 tháng 4 âm lịch, bài vị Thoại Ngọc Hầu và các vị tiền hiền được đưa trở lại Lăng. Nghi lễ này đánh dấu sự kết thúc của các nghi thức chính.

3.6 Lễ Chánh Chung (Lễ Tạ Bàn Triều)

Sáng ngày 27 tháng 4 âm lịch là lễ Tạ Bàn Triều. Đây chính là nghi thức cuối cùng nhằm tạ ơn Bà đã phù hộ cho lễ hội diễn ra suôn sẻ, viên mãn.

3.7 Các hoạt động văn hóa, văn nghệ khác

Bên cạnh các nghi lễ truyền thống, Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam còn có nhiều hoạt động văn hóa hấp dẫn như đờn ca tài tử, hát bội, trò chơi dân gian, triển lãm ảnh, lễ hội đua thuyền….. Tất cả đều tạo nên không khí sôi động và gắn kết cộng đồng.

Xem thêm: Các lễ hội tại An Giang

4. Ý nghĩa văn hóa, lịch sử và tâm linh lễ hội vía Bà Chúa Xứ

Lễ hội còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc về tâm linh, lịch sử và văn hóa, góp phần khẳng định bản sắc dân tộc Việt Nam.

• Về tâm linh, đây là dịp người dân thể hiện lòng thành, cầu mong sức khỏe, tài lộc và bình an. Tượng Bà Chúa được xem là linh thiêng, từng hiển linh giúp dân làng chống giặc và mang lại mưa thuận gió hòa.
• Về lịch sử, lễ hội gắn với công cuộc khai hoang, giữ đất của tiền nhân. Đặc biệt là Thoại Ngọc Hầu là người có công xây dựng kênh Vĩnh Tế và Miếu Bà và hơn hết là mở rộng vùng đất An Giang.
• Về văn hóa, lễ hội Bà Chúa thể hiện bản sắc Nam Bộ quy tụ nhiều dân tộc cùng tham gia các hoạt động nghệ thuật truyền thống và trò chơi dân gian. Từ đó, góp phần gắn kết cộng đồng.
• Về giá trị di sản, lễ hội được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2014) và Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại (2025), khẳng định tầm vóc và giá trị văn hóa đặc biệt của lễ hội đối với Việt Nam và thế giới.

5. Kinh nghiệm đi Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam

Để đến ngày hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam thuận lợi và trải nghiệm trọn vẹn ngày lễ, các du khách cần phải có những kinh nghiệm như sau:

5.1 Thời điểm lý tưởng đi lễ

Lễ hội diễn ra từ ngày 22 đến 27 tháng 4 âm lịch hàng năm, thu hút đông đảo du khách. Để tránh tình trạng đông đúc, bạn nên đến vào các ngày đầu lễ (22–24/4 âm lịch) hoặc sau lễ chính (sau 25/4 âm lịch). Nếu muốn tham gia các nghi thức chính như Lễ Tắm Bà, Lễ Thỉnh Sắc hay Lễ Chánh Tế, hãy đến sớm để có vị trí thuận lợi và trải nghiệm trọn vẹn không khí trang nghiêm của lễ hội.

5.2 Hướng dẫn di chuyển đến Châu Đốc Núi Sam

• Từ TP.HCM: Bạn có thể đi xe khách từ Bến xe Miền Tây với thời gian di chuyển khoảng 5–6 tiếng. Nếu sử dụng ô tô cá nhân, bạn có thể theo Quốc lộ 1A đến Châu Đốc.
• Từ Cần Thơ: Di chuyển bằng ô tô hoặc xe máy theo Quốc lộ 91, thời gian khoảng 3 tiếng.
• Từ các tỉnh miền Tây khác: Tùy vào vị trí, bạn có thể lựa chọn các tuyến đường phù hợp, chủ yếu qua Quốc lộ 91 hoặc Quốc lộ 80.
• Từ trung tâm Châu Đốc đến Núi Sam An Giang: Khoảng 6km bạn có thể đi xe ôm, taxi hoặc thuê xe máy để di chuyển.

5.3 Gợi ý chỗ ở và ăn uống

Để nghỉ ngơi trong suốt quá trình Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam bạn có thể lựa chọn MerPerle Núi Sam Resort nằm gần chân Núi Sam, cách Miếu Bà Chúa Xứ khoảng 200 mét. Đây là vị trí rất thuận tiện cho việc tham gia lễ hội.

Resort có hồ bơi ngoài trời, khu vườn, nhà hàng, quầy bar và trung tâm spa. Phòng nghỉ được trang bị đầy đủ tiện nghi hiện đại. Hơn hết, tại resort còn phục vụ các món ăn ngon và những món ăn mang đậm truyền thống của An Giang. Các món ăn ngon đều được chế biến bởi những đầu bếp chuyên nghiệp hàng đầu.

5.4 Những điều cần lưu ý khi đi lễ

Để tham dự Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam, các du khách cần phải lưu ý một số vấn đề như sau:

• Trang phục lịch sự, kín đáo: Khi vào Miếu Bà và các nơi linh thiêng, bạn nên mặc quần áo trang nhã, kín đáo, tránh mặc đồ ngắn, hở vai, phản cảm để thể hiện sự tôn kính với chốn tâm linh.
• Chuẩn bị đồ lễ: Bạn có thể mua đồ lễ sẵn tại khu vực gần Miếu hoặc chuẩn bị từ trước. Lễ vật thường gồm hương, hoa, trái cây, bánh ngọt, gạo muối… Nên chọn lễ đơn giản, thành tâm là chính. Tránh bị ép giá các bạn nên hỏi rõ giá cả trước khi mua.
• Tiền bạc và tư trang cá nhân: Giữ kỹ ví tiền, điện thoại, túi xách… vì lễ hội đông người, dễ xảy ra tình trạng móc túi. Hạn chế mang theo nhiều tài sản giá trị khi không cần thiết.
• An ninh trật tự & phòng chống dịch bệnh: Luôn tuân thủ hướng dẫn của Ban tổ chức lễ hội và chính quyền địa phương. Giữ vệ sinh nơi công cộng, đeo khẩu trang và rửa tay thường xuyên nếu có yêu cầu phòng dịch.
• Xin lộc, tục lệ cúng bái: Nên xin lộc bằng cách đặt nhẹ tay lên bàn thờ và khấn nguyện, không lấy đồ cúng về tùy tiện. Khi khấn, nên thành tâm, tránh xin xăm hay bốc lộc từ người không rõ nguồn gốc để tránh bị đòi tiền, mê tín thái quá.

5.5 Kết hợp tham quan các địa điểm lân cận

Tham dự Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam, du khách có thể tham quan một số địa điểm khác nhau:

• Lăng Thoại Ngọc Hầu: Di tích lịch sử quan trọng, nơi an nghỉ của danh tướng Thoại Ngọc Hầu, người có công lớn trong việc khai hoang và phát triển vùng đất An Giang.
• Chùa Tây An: Ngôi chùa cổ với kiến trúc độc đáo, kết hợp giữa phong cách Ấn Độ và kiến trúc cổ dân tộc Việt Nam.
• Chợ Châu Đốc: Nổi tiếng với các đặc sản như mắm, khô, thốt nốt và các loại trái cây miền Tây.

6. Cảm nhận về không khí lễ hội vía Bà Chúa Xứ

Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam là một trong những sự kiện văn hóa tâm linh lớn nhất miền Tây Nam Bộ, thu hút hàng triệu du khách hành hương mỗi năm. Từ ngày 22 đến 27 tháng 4 âm lịch tại thành phố Châu Đốc, An Giang trở nên sôi động với dòng người đổ về Chùa Bà Chúa Xứ để tham gia lễ hội.

Không khí lễ hội vừa náo nhiệt, vừa trang nghiêm. Dòng người hành hương tấp nập, chen chúc nhau tiến về Miếu Bà để dâng hương, cầu nguyện cho sức khỏe, tài lộc và bình an. Các nghi lễ truyền thống như lễ phục hiện rước tượng Bà từ đỉnh núi Sam, lễ Tắm Bà, lễ Thỉnh sắc thần ông Thoại Ngọc Hầu và lễ Chánh tế được tổ chức trang trọng.

Lễ hội còn là dịp để du khách trải nghiệm nét văn hóa đặc trưng của vùng đất Châu Đốc. Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật như biểu diễn nghệ thuật dân gian, trò chơi truyền thống, ẩm thực đặc sản địa phương… tạo nên một không gian lễ hội phong phú, đậm đà bản sắc Nam Bộ.

Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam không chỉ là nơi gửi gắm niềm tin, ước nguyện của người dân mà còn là biểu tượng văn hóa lâu đời, thể hiện tinh thần đoàn kết cộng đồng và lòng biết ơn đối với các bậc tiền nhân đã có công khai phá vùng đất An Giang.

7. MerPerle Nui Sam Resort nghỉ dưỡng thanh bình khi đến dự lễ hội

Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam, diễn ra từ ngày 23 đến 27 tháng 4 âm lịch là một trong những sự kiện tâm linh và văn hóa nổi bật nhất tại An Giang. Trong không khí náo nhiệt của lễ hội, việc tìm một nơi nghỉ dưỡng thanh bình, tiện nghi và gần gũi với văn hóa địa phương là điều mà nhiều du khách hướng tới.

MerPerle Nui Sam Resort, tọa lạc tại chân núi Sam là lựa chọn lý tưởng để bạn tận hưởng sự thư thái sau những giờ phút hòa mình vào không khí lễ hội sôi động. Resort sở hữu 84 phòng nghỉ được thiết kế tinh tế từ phòng Superior đến President Suite, đáp ứng đa dạng nhu cầu lưu trú.

Đặt phòng ngay!

MerPerle Nui Sam Resort cung cấp nhiều tiện ích cao cấp như hồ bơi ngoài trời, spa, phòng gym, sân tennis và các nhà hàng phục vụ ẩm thực đa dạng từ món Việt đến quốc tế. Tại đây, du khách sẽ được hòa mình vào trong Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam tiện lợi nhất.

Lễ hội vía Bà Chúa Xứ Núi Sam không chỉ là một sự kiện tâm linh đặc sắc của An Giang mà còn là dịp để du khách khám phá nét đẹp văn hóa miền Tây sông nước. Từ các nghi thức trang nghiêm, nguồn gốc huyền thoại đến những kinh nghiệm thực tế. Lễ hội mang đến trải nghiệm độc đáo, kết nối con người với truyền thống và tín ngưỡng.

Câu hỏi thường gặp