Lễ hội Sene Dolta: Ý nghĩa, nguồn gốc và hoạt động đặc sắc

Giữa lòng miền Tây Nam Bộ yên bình, khi những cánh đồng lúa đã bắt đầu rộ mùa trổ bông, tiếng trống rộn ràng lại vang vọng từ các ngôi chùa Khmer cổ kính. Đó là thời điểm lễ hội Sene Dolta một trong những lễ truyền thống lâu đời và linh thiêng nhất của người Khmer được bắt đầu.

1. Giới thiệu về lễ hội Sene Dolta

Giữa vùng đồng bằng sông Cửu Long, lễ hội Sene Dolta âm thầm sống trong tâm thức người Khmer như một mạch ngầm văn hóa bền vững. Lễ hội Dolta của người Khmer không chỉ là dịp tưởng nhớ ông bà tổ tiên mà còn là sự hội tụ của tình thân, lòng thành kính và niềm tự hào về tín ngưỡng dân gian.

Tương tự lễ Vu Lan của người Kinh, lễ hội này mang đậm tinh thần tri ân, một dịp để con cháu thể hiện lòng hiếu kính qua những nghi thức dân tộc, mâm cỗ truyền thống, và tiếng tụng kinh vang vọng khắp ngôi chùa Khmer cổ kính.

Hành trình tìm hiểu lễ hội không chỉ giúp bạn khám phá một ngày lễ mùa thu mang tính tôn giáo bản địa, mà còn là cơ hội để bước vào thế giới của văn hóa địa phương đặc sắc bậc nhất Nam Bộ.

2. Nguồn gốc và ý nghĩa của lễ hội Sene Dolta

Sau vẻ ngoài tươi vui và náo nhiệt, lễ hội Sene Dolta ẩn chứa một chiều sâu văn hóa và tâm linh đáng kinh ngạc – nơi tín ngưỡng dân gian hòa quyện cùng Phật giáo Nam tông và những truyền thuyết xưa.

2.1 Lịch sử và truyền thuyết

Truyền thuyết kể rằng, vua Ping-pis-sara trong một lần hành thiền đã nghe thấy tiếng kêu cứu não nề của các linh hồn đói khát lang thang. Ông liền khởi tâm từ bi, cúng dường thực phẩm và nhờ chư tăng cầu siêu. Từ đó, lễ cúng tổ tiên ra đời – được người Khmer lưu truyền và gọi là Sene Dolta, trong đó Sene nghĩa là cúng, Dol là bà, Ta là ông.

Tuy có nét tương đồng với lễ Pchum Ben của Campuchia, lễ hội Sene Dolta mang màu sắc riêng trong cách tổ chức và thời điểm, phù hợp với nhịp sống và mùa vụ của đồng bào Khmer Nam Bộ.

2.2 Ý nghĩa tâm linh và văn hóa

Lễ hội là dịp để con cháu tưởng nhớ người đã khuất, dâng cơm và thắp hương, mong tổ tiên sớm siêu thoát hoặc có một kiếp lai sinh tốt lành. Đây là cột mốc tâm linh quan trọng, nơi người sống kết nối với người đã mất bằng sự thành tâm và lòng biết ơn.

Bên cạnh đó, lễ còn là dịp sum họp gia đình, bạn bè, tạo nên một mối gắn kết bền chặt trong từng phum sóc. Các nghi lễ, điệu múa và món ăn truyền thống được duy trì như một cách giữ gìn bản sắc, truyền lại tinh thần lễ nghĩa cho thế hệ sau.

3. Thời gian và địa điểm tổ chức

Khi đã hiểu được ý nghĩa sâu xa của lễ hội, hẳn ai cũng sẽ tò mò: Sene Dolta diễn ra khi nào? Ở đâu? Và vì sao nơi đó lại là trung tâm của lễ?

Lễ hội thường diễn ra từ ngày 16 đến cuối tháng 8 âm lịch, kéo dài 15 ngày, trong đó 3 ngày chính rơi vào 29, 30/8 và mùng 1/9 âm lịch. Đây là khoảng thời gian sau vụ mùa, khi người Khmer có thể an tâm lo việc tâm linh, báo hiếu tổ tiên.

Địa điểm tổ chức chủ yếu ở các tỉnh Nam Bộ như An Giang, Sóc Trăng, Trà Vinh nơi có cộng đồng người Khmer sinh sống đông đảo. Những ngôi chùa Khmer trở thành trung tâm tổ chức, nơi hội tụ tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng.

4. Các nghi thức và hoạt động đặc sắc

Khi bước vào lễ hội, du khách không chỉ thấy nghi lễ, mà sẽ cảm nhận một không gian thiêng liêng – vừa linh động vừa trang nghiêm, vừa thấm đẫm văn hóa vừa đầy nhân bản.

4.1 Nghi thức truyền thống

• Lễ cúng cơm ông bà (Sene Dolta): Diễn ra tại nhà và chùa, mâm cúng gồm cơm, canh chua, cá khô, bánh tét… Người dân dâng hương và mời linh hồn tổ tiên về dùng bữa cùng con cháu.
• Lễ cầu siêu và tụng kinh tại chùa: Các nhà sư tụng kinh suốt ba ngày, cầu cho vong linh siêu thoát. Người dân mang lễ vật như bánh, trái cây, gạo… đến chùa gửi gắm lòng thành.
• Lễ tiễn ông bà: Kết thúc vào ngày mùng 1 tháng 9 âm lịch – là lúc linh hồn được tiễn đưa trở lại cõi giới, khép lại hành trình trở về.

4.2 Hoạt động văn hóa dân gian

Ngoài ra, phần lễ hội là nơi văn hóa dân gian tỏa sáng:

• Múa Lâm-thol: Những vũ điệu truyền thống kể chuyện bằng động tác, thường biểu diễn trước chánh điện chùa.
• Hát Du kê – sân khấu dân gian: Loại hình ca kịch dân gian vừa diễn, vừa hát, được trình diễn suốt đêm trước sân chùa, thu hút cả người lớn lẫn trẻ em.
• Trò chơi dân gian và ẩm thực Khmer: Kéo co, đua bò, cùng những món ăn như bún nước lèo, bánh ít lá dứa, cà ri Khmer… khiến lễ hội thêm phần sôi động.

5. Hướng dẫn du khách tham gia lễ hội tại An Giang

Nếu bạn muốn không chỉ đứng ngoài chiêm ngưỡng, mà thực sự “sống cùng lễ hội”, thì hãy ghé An Giang đúng dịp lễ và để trái tim mình mở cửa đón nhận văn hóa Khmer.

5.1 Nên đi đâu, chuẩn bị gì?

Tâm điểm lễ hội là các chùa Khmer ở Châu Đốc, Tịnh Biên, nơi lễ hội diễn ra đậm chất truyền thống.

Một số lưu ý khi tham gia:

• Ăn mặc gọn gàng, kín đáo. Nữ nên tránh trang phục ngắn, hở vai khi vào chùa.
• Luôn giữ thái độ tôn kính, không xô đẩy, không gây ồn ào khi đang tụng kinh.
• Nếu muốn chụp ảnh, nên xin phép người trụ trì hoặc người dân trước.
• Mang theo tiền lẻ để cúng dường và dùng thử ẩm thực Khmer trong chợ lễ hội.

Lưu trú gợi ý: Khách sạn MerPerle Nui Sam là nơi được du khách đánh giá cao nhờ không gian yên tĩnh, gần các chùa lớn, tiện cho việc di chuyển, nghỉ ngơi và ngắm toàn cảnh núi Sam – vùng đất linh thiêng của An Giang.

5.2 Gợi ý lịch trình 3 ngày trải nghiệm lễ hội

• Ngày 1: Đến chùa Khmer, tham dự lễ cúng cơm ông bà, nghe tụng kinh buổi chiều, dùng bữa cơm chay tại sân chùa.
• Ngày 2: Xem biểu diễn Lâm-thol, hát Du kê, tham gia phiên chợ ẩm thực, trải nghiệm các trò chơi dân gian với người bản xứ.
• Ngày 3: Ghé thăm các phum sóc Khmer ở Tịnh Biên, gặp gỡ người dân, nghe kể chuyện về phong tục, nếp sống và cùng họ tiễn đưa ông bà theo nghi lễ cuối cùng.

Sau một ngày hòa mình vào không khí rộn ràng của lễ hội Sene Dolta, MerPerle Nui Sam Resort là chốn nghỉ chân lý tưởng trên sườn Núi Sam linh thiêng, mang đến không gian yên tĩnh, thoáng đãng với phòng nghỉ sạch sẽ, ban công hướng núi hoặc đồng bằng, cùng tiện ích hồ bơi, nhà hàng và spa. Từ đây, bạn dễ dàng khám phá các ngôi chùa Khmer nổi tiếng và thấm đẫm văn hóa Khmer qua những nghi lễ sâu lắng. Hãy đặt phòng tại MerPerle Nui Sam để tận hưởng trọn vẹn hành trình văn hóa và thư giãn tuyệt đối. Đặt ngay hôm nay để trải nghiệm không gian gần gũi thiên nhiên và dịch vụ thân thiện!

Câu hỏi thường gặp